Mano har griseflaks

Mano har ei viktig oppgåve, det er å passe grisane. Men i dag har han eit problem!

Mano spring så støvet står om føtene. Bakken er hard og støvete no i tørketida.

”Mano, vent, vil du ikkje bli med og spele?”


Det er Khampay som roper. Dei held på med Te Ka Too, og Mano har veldig lyst, men han kan ikkje. Han må heim til grisane så fort han berre kan. Han har nesten ikkje fått med seg eit ord av det læraren har sagt i dag, fordi han har vore så uroleg for purka. Mano sparkar til ballen som kjem farande mot han. Det er morosamt no som dei har fått ein ordentleg lêrball i landsbyen, og han ser lengtande på dei andre.

Men så spring han vidare heimover. Han må finne ut om purka framleis er sjuk.

Det tek ikkje meir enn fem minutt å springe gjennom heile landsbyen, og i neste augneblink er Mano heime. Han klatrar raskt opp stigen til huset. Riv fort av seg akhakleda og tek på T-skjorte og bukse. Går bort til eldstaden i kroken der dei lagar mat til dyra.

Med raske fingrar hakkar han eit stykke banantre i fine bitar. Mano tenkjer på purka mens han arbeider. I dag tidleg var ho så rar, ville liksom ikkje ete. Tenk dersom det er noko alvorleg i vegen? Men banantre-velling er det beste ho veit. Han skal nok få henne til å ete.

Mano tek med den digre gryta ut bakdøra.

”Kom, kom”, lokkar han og heller vellingen opp i grisetrauet. Men kvar er purka? Alle dei tre smågrisane er der, hønene er der, men purka er borte vekk.

Mano ser under huset, men ho er ikkje der heller. Han skundar seg på framsida. Der sit kusine Shionpeng og nøstar opp all tråden ho har spunne dei siste dagane. Ho har ikkje plass til det store hespetreet på sin eigen gardsplass. Mano ser seg rundt. Her er Shionpeng, tobakk som ligg til tørk på taket, graset som pappa skal flette, hunden og kvalpane, men inga purke. Hjelp! Kva vil dei vaksne seie no? Det var jo han som skulle passe på henne.

I det same er mamma der og seier at dei skal ete. Ho ser litt rar ut, ho også. Men han kan ikkje forklare akkurat kva det er. Det er liksom ingen ting som er som det pleier i dag, tenkjer Mano i det han går inn.

----- ::: -----

”Pappa?” seier Mano når dei et. ”Kva skjer dersom eg ikkje greier å passe på grisane? Dersom for eksempel ein blir borte eller sjuk, og det er mi skuld?”

Pappa tek litt ris og dyppar i grønsakssausen.

”Det skal vi nok ordne opp i. Ja, dersom det ikkje er purka, då. Det er jo ho som skaffar oss nye grisar og litt ekstra inntekt, veit du.”

Mano blir heilt stille. Han tør ikkje spørje meir.

----- ::: -----

Etter middag må Mano vaske opp. Etterpå er heldigvis pappa og veslebror oppteken med å flette tak, så dei legg ikkje merke til at Mano smett ut.

Mano leiter gjennom heile landsbyen. Og han tel sikkert over åtti grisar, men ingen av dei er purka hans! Mellom husa spring ungane. Mano spør alle han treffer, om dei har sett den store svarte grisen hans, men dei ler berre. Ein gris er ein gris, dei kan vel ikkje sjå forskjell på alle grisane som spring rundt her? Mano går mot åndeportane, fast bestemt på å ikkje gi seg.

”Heisan, du ser så lei ut, kva er det?”

Det er gamle Vor som står framfor han. ”Er det noko i vegen? Noko med grisane kanskje?”

Mano ser forskrekka på Vor, korleis kan ho vite det? Den raude betelsafta renn ned på haka hennar når ho flirer. Før var Mano redd for medisinkvinna, men etter at ho gjorde veslebror frisk då han hadde feber, synest han ho ser snill ut. Han skal akkurat til å seie noko då blunkar Vor til han og seier:

”Gå heim igjen, du, så finn du nok det du leiter etter.”


Det er nesten heilt mørkt når Mano går opp stien bak huset. Heisan! Kva er det? Noko stivt og varmt under føtene.

”Nøff!”

Der ligg ho jo. Vor hadde rett! Purka ligg i gropa ho har grave ut midt i stien. Mano er så glad at han kastar seg ned og slår armane om grisen. Men ho gryntar berre svakt og nektar å bli med når han prøver å dra henne bort til dei andre grisane under huset.

”Så rar du er. Kva er det med deg?”

Purket gryntar litt igjen.

”Ja, ja, så får du berre sove her i natt, då”, seier Mano. Det er blitt så seint at han likså godt kan gå og leggje seg, han også.

Mano går til sovehuset som han deler med fetteren sin. Han klatrar opp den bratte stigen og kryp inn. Fetter Khampay ligg på matta allereie og snur seg halvt i søvne. Mano legg seg ned ved sida av, men får ikkje sove. Klumpen i magen vil ikkje gå vekk. ”Tenk dersom purka er farleg sjuk? Tenk dersom ho døyr, og det er han si skuld?” Han vrir seg igjen. Kanskje han skal gå til Vor i morgon likevel. Mano ligg vaken og grublar, skulle ønskje han fekk sove som Khampay ..., men tankane svirrar berre rundt grisen.


----- ::: -----

Så snart det er lyst, høyrer han jamne dunk frå heile landsbyen. Det er jentene som er i gang med å stampe risen. Dunk! Dunk! Sidan Mano ikkje har nokon søstrer, er det mamma som gjer det arbeidet heime hos dei. Ho står under taket og lèt den digre stokken falle ned i trauet med ris, slik at hamsen blir slått av. Mano tek seg nesten ikkje tid til å seie god morgon, han går berre rett inn i huset og byrjar å gjere klar grisematen.

Han kjenner han gruer seg for at purka skal vere like rar i dag også. Ein gris må jo ete dersom han skal halde seg friske og få mange ungar, såpass veit han.

Han heller mat i trauet.

”Kom! Kom!” lokkar han.

Og der kjem ho! Purka vraltar bortover, skyver smågrisane unna sånn som ho pleier. Mano er så glad at han berre blir ståande og glo. Så summar han seg. Det er jo meir som skal gjerast før skulen byrjar. Heile gardsplassen er full av bæsj frå dyra. Han byrjar å skufle det vekk. Det skal bli fin gjødsel til mangotreet.

Men kva er det som ligg der? Det blinkar i morgonlyset. Mano bøyer seg ned, midt i grisebæsjen ligg to sølvmyntar. Med eitt går det eit lys opp for han.

”Var det derfor du hadde vondt i magen! Var desse inni deg?”

Mano smiler til purka som står med heile trynet oppi trauet. Så plukkar han opp myntane og studerer dei. Han ser på dei merkelege bokstavane. Det er sånne dei brukar i andre land. Og plutseleg kjem han på kvar han har sett dei før.

”Mamma!” Mano spring rundt huset. Mamma er ferdig med treskinga og sit på huk og ristar bambusfatet, som er fullt av riskorn. Ho blæs vekk dei siste restane av strå og gras.


”Mamma, er det noko du saknar?”

Det ringlar i hovudpryden hennar når ho snur seg mot Mano. Og ringlar det ikkje litt mindre enn det pleier?

”Neimen, er dei mine?” Ho ser på myntane som Mano held fram.

Og ganske riktig! På den eine sida av hovudpynten heng to tomme krokar.

”Eg syntest liksom ikkje du var heilt deg sjølv i går”, seier Mano, ”og no veit eg kva som mangla.”

”Tusen takk, guten min”, smiler mamma. ”Dei må ha blitt rivne av då eg bøygde meg under taket der ristreskjaren står.”

Så fortel mamma at ho har arva myntane av mormor, som igjen har fått dei av mora si, og at hovudpynten er noko av det kjæraste ho eig.

”Tenk dersom dei skulle blitt borte i grisemagen!” Mamma smiler frå øyre til øyre.

”Du er ein god gut, Mano, og i dag har du hatt griseflaks!”